Category Archives: નાની ઉમરની દ્રષ્ટિ

હું જે વિચારું છું એના માટે કદાચ નાનો છું અને મારા અનુભવો પણ ખુબજ ઓછા છે પણ મને લાગ્યું કે મારે આમ કરવું જોઈએ એટલે મેં આવું કર્યું.

કદાચના ગમે તો માફ કરી દેજો.

નવું વર્ષ મુબારક

જય શ્રી ક્રિષ્ણ દોસ્તો,

જે સ્થિતી દિવાળી ના શબ્દો માટે હતી એજ નવા વર્ષ માટે.

માફ કરશો….. !!!

ભારત દેશ રીત, રિવાજ, પ્રણાલી અને અનુકરણના બંધારણ ને અનુસરતો એક સાંસ્કૃતિક દેશ છે. વિશ્વમાં અનેક જાતિ-જ્ઞાતિ-ધર્મ-પંથ અને સંપ્રદાય ધરાવતા દેશની ખાસિયત છે દર મહિને શરૂ થતું નવું કેલેન્ડર. દરેક મહિને ભારતના કોઈને કોઈ ખુણે, કોઈ ને કોઈ જ્ઞાતિ-ધર્મ-સંપ્રદાય એમનું નવું વર્ષ ઉજવે છે અને એ સાથે જ આવનારા નવા વર્ષ દરમ્યાન પોતાને ખુશીઓ અને સમૃધ્ધિ મળે એના માટે પ્રાર્થના કરે છે અને વડીલોના આશીર્વાદ લે છે.

હું અહીંથી હ્રદયપુર્વક મારા તમામ સ્વજનો, મોટાઓને વંદન અને નાનેરાંને આશીર્વાદ સાથે પરિવાર સહિત સૌને નુતન વર્ષાભિનંદન પાઠવું છું.

હવે બીજી એક વાત…. જાહેરાત…..

આપણે ગુજરાતીઓ તહેવારો દરમ્યાન કાંઈક ને કાંઈક ખરીદતા હોઈએ છીએ.  મેં પણ લગભગ નાની-મોટી ચીજ વસ્તુઓ ખરીદવા માટે કેટલાક વર્ષોથી દશેરાને પ્રાધાન્ય આપ્યું છે. આ વર્ષે પણ કાંઈક નવી ખરીદી કરતાં  મા ગુર્જરીના ચરણે એક નવા અભિગમ સાથે  વીર ગુર્જરી રજુ કરું છું.

હવેથી નવું સરનામું:

વી ગુર્જરી

તારીખઃ ૧૧.૧૧.૨૦૧૧

લીંકઃ http://www.virgurjari.com

આભાર

આભાર

આપનો આભાર વિમેશભાઇ………

 

चाहत की ख्वाहीशे (via प्रतिध्वनि)

चाहत की ख्वाहीशे उम्मीद करतें थे हमसे गझले तरन्नुम सुननेकी अफसोस नीकल गये कीस्से बारुद के ।   ख्वाहीशे जाहीर हो गई बहोतो के मुंह से पीधलने से पहले मोमबत्ती शोला बन गई ।   कहने को ना बचा था कुछ भी टपकते शहद से शबनमी होठ गीले हो गयें ।   रजामंद कहां था जमाना जो उनसे मुलाकात हो सके । ये तो उपरवाले ने बनाई तकदीर थी जहां रास्ते महफुझ थे, मंझीले कौन बदल सके।   चाहते है चाहत में ना मीले हमें बदनाम बेरुखी आगाझ हुआ जब एतबार का निशाने पे शमा जल उठी । … Read More

via प्रतिध्वनि

જવાની

તરસતી તરસની પ્યાસ છે જવાની

જીંદગીનું જોરદાર હલેસું છે જવાની

 

લાગણીના લહેકામાં લહેરાય જવાની

બુંદ બુંદ નીચોવાય જવાની

 

ખાંડાની ધારની ચમક છે જવાની

પીપળાની પાળે છલકાય જવાની

 

તોફાની તડકે વીંઝાય જવાની

ચોમાસે મસ્તીથી ભીંજાય જવાની

 

શમણાંની સાંજે સર્જાય જવાની

ઉમ્મીદોની ઓથે લપાય જવાની

 

શરમ થોડેથી શરમાય જવાની

જવાન ભુજામાં સમાય જવાની

 

ખુબસુરતીમાં મઢાય જવાની

પથ્થર પરસેવે નહાય જવાની

 


(પ્રયાસ છે. માર્ગદર્શન જરૂરી છે.)

યુવાન વિધવા/ત્યક્તા

આટલા આધુનિક અને મહત્તમ વૈજ્ઞાનીક જમાનામાં પણ કુદરતે પોતાની મહત્તા જન્મ અને મૃત્યુના સમય-સ્થળ અને સંજોગોને પોતાની પાસે રાખીને સાચવી રાખી છે જે દુનિયામાં કોઈ સમજી શકયું નથી અને સમજી શકવાનું નથી. આપણે માત્ર આ રહસ્યનો પડદો ઉંચકાયા પછી જે પરિસ્થીતિઓ નિર્માણ પામે છે એને સમય અને સંજોગો પ્રમાણે અનુકુળતાનો વાઘો પહેરાવવો પડે છે.

જીવનમાં ઉંમરનો ૨૨ થી ૪૫ વર્ષનો તબક્કો દરેક માટે કંઈ પણ કરવા માટે સુયોગ્ય તબક્કો છે જે દરમ્યાન એ પોતાની-પોતાના પરિવારની અને નવી પેઢીને માટે એક અલગ જ વિશ્વનું નિર્માણ કરી શકે છે પણ આજ સમયમાં અચાનક ઈશ્વરના કરે ને એવું કાંઈક ઘટે કે માણસ પાંગળો બની જાય અથવા એના આયુષ્યની દોરી પુરી થઈ જાય તો? જ્યાં એક ખુબસુરત લીલી વાડીનું નિર્માણ થવા જોઈતું હતું ત્યાં અચાનક આવેલા વાવાઝોડાની પરિસ્થીતિ ઉભી થાય છે કે નહીં?? કંઈક આવુંજ આપણા સમાજની દીકરીઓ સાથે હજી સુધી થઈ રહ્યું છે. યુવાન આશાઓ અને અપેક્ષાઓથી ભરેલી ઉત્સાહી કોડભરી કન્યા પોતાનું મૈયર છોડીને હસતું મોઢું રાખી ઈશ્વરે અને એના નિમિત્ત બનેલા એના માતા પિતાએ એના માટે નક્કી કરેલા યુવાન સાથે નવી જીંદગી શરૂ કરવા નીકળી તો જાય છે પણ મોટે ભાગે એના ભણતર, બુધ્ધિ અને આંખો ઉપર એક પાટો બાંધીને. એને લગ્ન વખતે મળેલાં ઘરેણાં જીવ કરતાં વધુ સાચવી રાખવાં પડે છે. એ બોલી નથી શકતી પણ હંમેશાં એની આંખની નીચે કાળનો એક આછો ભય સતાવતો હોય છે અને “એ અગર સત્ય થઈ જશે તો…..” ની કલ્પના માત્ર એને રોજ એના પતિના ઘરેથી નીકળ્યા પછી ધ્રુજાવતી રહે છે. યુવાન અને એમાંય સ્ત્રી (હજીય સ્ત્રી-પુરુષ અસમાનતાનાં ધોરણોને કારણે) હોવાને લીધે, હું લખતો નથી પણ એ જેટલી માનસિક, શારીરીક, સામાજીક અને આર્થીક સમસ્યાઓનો સામનો કરે છે અથવા કરી શકે છે અથવા કરી રહી છે અથવા કરવાની એના માથે જવાબદારી હોય છે કદાચ એટલી તો નહી પણ એના ૧૦૦મા ભાગની પણ પુરુષ પાસે ખાલી અપેક્ષા પણ રાખવી વ્યર્થ થઈ જાય છે. એવી દીકરીઓ, બહેનો અરે જવા દો “સ્ત્રીઓ”ને સમાજ પોતાની જવાબદારી, કમનસીબ જેવી ના ગણી એના પુનઃલગ્ન માટે આગળ આવે એ ખુબજ જરૂરી છે. સાથે સાથે એક ખુબ જ સાચી વાત એ પણ છે કે જ્યારે આ દિશામાં પ્રથમ પગલું ભરવાનો પ્રયત્ન પણ થશે અથવા વિચાર પણ કરવામાં આવશે ત્યારે

  • મારા જ ઘરેથી કેમ..?
  • ફલાણા ને ત્યાં પહેલાં જાઓ..
  • મારે ફરી નથી પરણવું / પરણાવવી
  • ભઈ તમને મારું જ ઘર મળ્યું ?
  • અમે ઈજ્જત વેચી નથી ખાધી

એવા તમામ પ્રકારના વિરોધ અને અગવડોનો સામનો કરવો પડશે. પણ જ્યારે ખબર જ છે કે આવું થશે તો એના માટે શું કરવું જોઈએ અથવા શું કરી શકાય જેવા વિકલ્પો વિચારી શકે એવા પ્રબુધ્ધ સભ્યો આપણી પાસે છે જ.

આ સાથે જો યુવાન ત્યક્તાઓ માટે જોઈએ તો….

સમાજમાં જે રીતે છુટાછેડા અને આંતરજ્ઞાતિય લગ્નો વધી રહ્યા છે એજ ગતિથી યુવાન સ્ત્રીઓને લગ્ન પછી ખુબજ ઓછા સમયગાળામાં નગણ્ય કારણોસર અથવાતો બહાનાં હેઠળ ત્યજી દેવાના કિસ્સાઓ પણ વધી રહ્યા છે. લાંબા પહોળા સંબંધો ધરાવતા સમાજના દરેક કુટુંબો આવા કોઈને કોઈ કિસ્સા વિશે માહિતગાર છે. આવા કિસ્સાઓને વ્યક્તિગત રીતે ના લેતાં જો સામુહિક રીતે લેવામાં આવે એ ખુબજ જરૂરી છે. ઘણી વખત યુવતીઓએ ત્યક્તા ન બનવા/કહેવડાવવા માટે શારીરીક અથવા માસીક ત્રાસ સતત સહન કરવા પડે છે. શું એ યુવતીએ એની જીંદગી માટે ક્યારેય આવી અપેક્ષા રાખી હશે? આવી પળે એ શું વિચારતી હશે? શું એની સાથે જે કાંઈ પણ ઘટી રહ્યું છે/રહ્યું હોય છે એવામાં સમાજે શું માત્ર ચુપચાપ તમાશો જોઈ રહેવા જોઈએ? આ વિષય પર હું કેટલું લખી શકુ છું એ કદાચ મારી કલમ પણ નથી જાણતી. કદાચ વડીલો વધુ સમજીને આગળ વધે તો કદાચ વધુ સારા પરિણામો આવી શકે છે.

ખાસ નોંધઃ ઉપરના બંને મુદ્દાઓમાંથી એક પણ મુદ્દો યુવાન પુરુષને અસર કરતો નથી.

તસવીર મારી પાસે આવેલા એક મેઈલમાંથી લેવામાં આવી છે…


લગ્ન અને આંતરજ્ઞાતીય લગ્ન

સમાજમાં પરિવારને જણાવ્યા વગર અથવા આંતરજ્ઞાતીય લગ્નોની સંખ્યા ઉત્તરોત્તર વધતી જાય છે.  કારણ કે લગભગ ૧૦૦% શીક્ષીત અને ૮૦% કરતાં વધુ યુવાનોથી છલકાતો સમાજ પોતાનાં બાળકોની ભાવનાઓ નથી સમજી શક્યો.

ખાસ કરીને છોકરીઓ દ્વારા ભરવામાં આવતાં આવાં પગલાં મારી દ્રષ્ટીએ એમના કરતાં એમના પરિવાર અને માતા-પિતાની મોટી ભુલોને કારણે હોય છે. બાળકો પર પ્રભાવ કરતાં દબાણ વધુ હોય છે, સમજાવવાની ઢબ એમને નજીક લાવવાની જગ્યાએ વધુ દુર લઈ જાય એવી હોય છે. ઘરે એમને શું ભણવું છે એના કરતાં એમને ક્યાં લગ્ન કરાવવાની ઇચ્છા છે એની ચર્ચાઓ થતી હોય છે. એમની સામે સમાજને ખુબજ વિચિત્ર રીતે રજુ કરવામાં આવે છે જેને કારણે એમને સમાજ પ્રત્યે ભાવ વધવાની જગ્યાએ સુગ ચડવા માંડે છે.

આ સિવાય જ્યારે છોકરાઓની વાત હોય ત્યારે ખુદ એમનાજ માતા પિતા “હવે સમાજ જેવું છે જ ક્યાં???…બધ્ધાય બહારથી લાવે છે હવે તો… ફલાણાના ઘરે જ જુવોને..” જેવા સંવાદો રજુ કરી જાણે એને સામેથી જ આવું પગલું ભરવા કાં તો ઉશ્કેરે છે અથવા પ્રેરણા આપે છે. આવું કરતી વખતે એ કદાચ એમની જાતને જ ભુલી જતા હોય છે.

આ વિષય ખુબજ સમજદારી પુર્વકનો અભ્યાસ માંગી લે એવો છે. માત્ર જીંદગીનો અનુભવ એકલો જ આવી બાબતોમાં સીધો જ નિર્ણય લઈ લેવા માટે મારી દ્રષ્ટીએ પુરતો નથી પણ જમાના પ્રમાણે પેઢીમાં આવેલાં પરિવર્તનો, શીક્ષણ, સગવડો અને જરૂરીયાતો સમજ્યા બાદ કંઈ પણ સમજાવવા અથવા સમજવા માટે જરૂરી અથવા તો ફરજીયાત છે.

જ્યાં સુધી નવી પેઢી સાથે સંકળાયેલી આવી પાયાની બાબતો અંગે એમને સાથે રાખીને વિચાર વિમર્શ અથવા તો નિર્ણયો સુધી નહીં પહોંચવામાં આવે ત્યાં સુધી કદાચ આવું ચાલતું જ રહેશે અને હા, જો આ બાબતે જલ્દી / યુધ્ધના ધોરણે જો યોગ્ય સમજ સાથે પગલાં લેવામાં નહી આવે તો હજી સુધી સમાજનું જે પ્રકારનું અસ્તીત્વ આપણે જોઈ રહ્યા છીએ એનું આયુષ્ય બહું ઓછા વર્ષો સુધી હશે…

“આ માત્ર મારો પોતાનો મત છે.”

 

 

તસવીર સૌજન્યઃ ક્લીક કરો

2010 in review

The stats helper monkeys at WordPress.com mulled over how this blog did in 2010, and here’s a high level summary of its overall blog health:

Healthy blog!

The Blog-Health-o-Meter™ reads Wow.

Crunchy numbers

Featured image

A Boeing 747-400 passenger jet can hold 416 passengers. This blog was viewed about 3,900 times in 2010. That’s about 9 full 747s.

 

In 2010, there were 23 new posts, not bad for the first year! There were 51 pictures uploaded, taking up a total of 4mb. That’s about 4 pictures per month.

The busiest day of the year was December 22nd with 106 views. The most popular post that day was અંતરયાત્રા.

Where did they come from?

The top referring sites in 2010 were facebook.com, mail.yahoo.com, WordPress Dashboard, networkedblogs.com, and gu.wordpress.com.

Some visitors came searching, mostly for અમિતાભ બચ્ચન, મા બાપ, મા બાપને ભૂલશો, એસએમએસ, and સેલવાસ.

Attractions in 2010

These are the posts and pages that got the most views in 2010.

1

અંતરયાત્રા December 2010
7 comments and 1 Like on WordPress.com,

2

મારા વિશે December 2009
25 comments

3

મારા આદર્શ January 2010
5 comments

4

સોહરાબુદ્દીન : સીબીઆઈની રામાયણ August 2010
8 comments

5

ચીટીંગ – એક દગો October 2010
6 comments

આ બ્લોગ અને એની શરૂઆત

જય શ્રી ક્રિષ્ણ દોસ્તો,

મને જાણવાવાળા મારા બહુ ઓછા અંગત મિત્રો સિવાય મને વધારે લોકો ઓળખતા નથી.

લગભગ મને ઓળખતા મોટાભાગના મિત્રો અને સાથે કામ કરતા કોઈપણ વ્યક્તિને મારા આ લખવાના શોખ વિશે ખબર નહોતી અને કોલેજ સમયમાં ગમતા માધ્યમ ગુજરાત સમાચાર તરફથી યોગ્ય પ્રતિભાવ ના મળવાને કારણે હતાશા મળી. બસ પછી તો એમ હતું કે સમય સાથે આ બધું બંધ થઈ જશે.

અફસોસ હતો કે પન્નાલાલ નાનાલાલ પટેલ સાહેબના ગામથી લગભગ માત્ર ૩૦ કી.મી. અને ડૉ. પ્રવીણ દરજી સાહેબની કર્મભુમિ લુણાવાડાથી માત્ર ૩૨ કી.મી.ના અંતરે રહેવાનું અને એમનાં તમામ પુસ્તકોના વાંચન છતાં હું ક્યારેય લેખન બાબતે એમના જેવું વિચારીનથી શક્યો કે નથી વિચારી શકતો.

દરજી સાહેબ બાબતે એમના કાર્યકાળ દરમ્યાન જ અભ્યાસ દરમ્યાન (એ આર્ટસ ફેકલ્ટીમાં પ્રોફેસર હતા અને હું કોમર્સનો વિદ્યાર્થી હતો એટલે ક્યારેય ક્લાસ એટેન્ડ નથી કર્યો પણ એક વખત અમારી સ્કુલમાં આવ્યા હતા.) ગમે તે બહાને લખવાનો શોખ પુરો કરવાની શોધ ચાલુ હતી.

એ દરમ્યાન કમ્પ્યુટર અને ઇંટરનેટના સંપર્કમાંના હોવાથી લખવા માટે શું કરું એ મોટો સવાલ હતો.

માત્ર ચોવીસ કલાકનો સમય હવે ઓછો પડે છે.

દોસ્તો, થોડી ગંભીર અને મને નાની ઉંમરમાં થયેલા ખુબજ પક્વ, રમુજી અને જીવનોપયોગી પ્રસંગો સાથેની તમામ વાતો ધીમે ધીમે લખવાનું શરૂ કરી રહ્યો છું.

આશા છે તમને ગમશે.

૨૬/૧૧- એ કારમી યાદ

આજે ૨૬/૧૧/૨૦૧૦,

વિશ્વના સૌથી મોટા આતંકવાદી હુમલાની બીજી વરસી… 

શું કર્યું…???

કોણે કર્યું…???

કેમ કર્યું…???

કોના કહેવાથી કર્યું…???

બધાજ પ્રશ્નોના જવાબ હજીય….”….” મૌન…..

થોડા હરખાઈ ગ્યા સ્પેશિયલ કોર્ટના ચુકાદાથી…..

ફટાકડા ફોડ્યા…. જુલુસ કાઢ્યા….

બધાજ રાજકારણીઓએ સભાઓ ગજવી….

આતંકવાદ સામેનો ચુકાદો ગણાવ્યો…..

પણ એ ચુકાદા પછી તરત એ વખતના તત્કાલીન ગ્રુહ પ્રધાન શ્રી શ્રી શ્રી પી. ચીદમ્બરમ સાહેબે એને સમજાવી દીધું કે આપણા કાયદા કેટલા પોલા છે અને એ હજી ક્યાં ક્યાંથી નિર્દોષ છુટી શકે છે….

શું ફાયદો થયો એ ચુકાદાનો….????

હજી સુધી તો શહીદોએ પહેરવા પડેલા તકલાદી બખ્તર—કે જેના લીધે એમણે શહીદ થવું પડ્યું— એની તપાસ પણ પુરી નથી થઈ…..

મુંબઈમાં આ ત્રીજા મુખ્યમંત્રી આવ્યા અને દેશનું સુકાન ફરી વખત દેશનાસૌથી શ્રેષ્ઠ અર્થશાસ્ત્રી શ્રી મનમોહન સિંહના ખોળામાં આપવામાં આવ્યું….

શું ફાયદો થયો……???

હજીય પાકિસ્તાન કસાબ ઉપર લગાડવામાં આવેલા ગુનાઓની યાદીજ માંગી રહ્યો છે…

કાશ્મીરનો ચીન બાજુનો ભાગ ચીનને ભેટમાં આપે છે…..

વાટાઘાટોમાં આતંકવાદ વિરોધી છીએ અને ભારત સાથે છીએ એવુ નિવેદન આપે છે….

નક્કર શું…?????

જનતાને મળતી સુવિધાઓ ડંખે છે……

૧,૭૬,૦૦૦ કરોડ (એક લાખ છોંતેર હજાર કરોડ) જેવી માતબર રકમનું પેકેજ જો દેશના કોઈ વિકાસશીલ રાજ્ય પાછળ અથવા પછાત રાજ્ય પાછળ ખર્ચવામાં આવે તો હજીતો ઓબામાએ હાથ પકડીને ભીખ માંગી છે…..ઈંગ્લેન્ડ, ચીન, રશીયા જે પોતાને વિશ્વના તાજ સમજી રહ્યા છે ને એ બધાય પગ પકડીને ભીખ માંગે…..

ભલુ થજો ગુજરાત પોલીસનું કે એણે અક્ષરધામના આતંકવાદીઓને મારી જ નાખ્યા…. અરે એ જ ઉદ્દેશથી યુધ્ધ કર્યું……. જો ત્યાંથીય એકાદ જીવતો પકડાયો હોત તો એ આ નપુંસકોના પાપે આપણા ખર્ચે, આપણી પાસે ચખાવીને જમતો હોત……

આપણે બીમાર પડીએ તો ખિસ્સામાંથી કાઢો અથવા પુર્વ તૈયારી રૂપે મેડીક્લેઈમ કરાવો……

એમની એ ચિંતાય આપણે…

કદાચ આપણેય સાચું માનીએ તોય મારો એક પ્રશ્ન છે કે સાધ્વી પ્રજ્ઞાએ શું ખોટું કર્યું…???

શું ભાયડાઓ તૈયાર નહોતા ત્યારે લક્ષ્મીબાઈએ યુધ્ધની ધુરા નહોતી સંભાળી…???

આજેય સોમનાથમાં વિધર્મીઓ દ્વારા ધ્વંસ કરાયેલા જ્યોતીર્લીંગની સ્થાપના મહારાણી અહલ્યાબાઈએ કરી હતી એ કોઈ ભુલી શકે છે..???

………

મારી આંગળીઓ થર થર કાંપી રહી છે…..

મને એવું લાગી રહ્યું છે કે હું આવું બધુ લખીનેય ધરાતલના શુરવીર શહીદો, વીરો અને વીરાંગનાઓનું સન્માન અને શ્રધ્ધાંજલી નહી પણ અપમાન કરી રહ્યો છું….

મારે હવે થોભી જવું જોઈએ…..

મારી આંખો અને બાજુઓમાંથી રક્તપ્રવાહ થાય એના પહેલાં હું વિરમું છું….

હે શહીદો….. વીરો…. પિતાઓ….. માતાઓ…. ધરતીના લાલ સપુતો….

હું તમને શત શત વંદન કરું છું…….. મારી શબ્દપુષ્પ અંજલી સ્વીકાર કરો…..

તમે ઈશ્વરની સૌથી નજીક છો….

હે પુણ્યશાળી આત્માઓ…..

હવે સહન નથી થતું…..

તમે તો “અબ તુમ્હારે હવાલે વતન સાથીઓ” કહીને અનંતના પંથે વહી ગયા…

પણ

મા ભારતીની રક્ષા કાજે એમને પેલું “યદા યદા હી ધર્મસ્ય… ગ્લાનિર્ભવતી ભારત…….” વાળૂં વચન યાદ કરાવજો

અને

મા ભારતીના દુશ્મન એવા નપુંસક રાજકારણીઓથી છુટકારો અપાવવા પ્રાર્થના કરજો…..

અસ્તુ…..

એટેચમેન્ટ માટેનો ઈમેલ ટેસ્ટ

આ પોસ્ટ મેલ દ્વારા મુકીને એટેચમેન્ટ નો પ્રયત્ન કર્યો છે.

આ સાથે ડેલ કાર્નેગીનુ પુસ્તક How To Win Friends and Influence People એટેચ કરેલું છે.

વિમેશ…..

_Influence_People.pdf

મિત્રતા દિવસ મુબારક

નગર હવેલી ની રોકકળ [ભાગ-૨]

માફ કરશો મિત્રો,

સમયના અભાવે કૈક વધારેજ સમય થઇ ગયો પોસ્ટ મુકવામાં.

આપે નગર હવેલી વિષે નગર હવેલીની રોકકળ [ભાગ-૧]માં સામાન્ય માહિતી જોઈ. જેણે આ વિસ્તાર જોયો છે અને થોડા સમય પણ રોકાયા છે એમને ખબર હશે અહીની પ્રકૃતિ. મસ્ત લીલોતરી, જંગલ, પહાડો, દમણગંગાના બારેમાસ વહેતા રહેતા વહેણ, ખાનવેલ રોડ પર ડીયર પાર્ક અને લાયન સફારી, મધુબન ડેમ, દુધનીનું અફાટ સૌન્દર્ય….. પણ આ બધું ખુબજ સુંદર એટલે લાગે છે કારણ કે એ કુદરતી છે. એની માવજત માટે કુદરતે બનાવેલ કાળા માથાના માણસને આની કાંઈજ પડેલી નથી. અહીના અનુભવોના લીધે હાથ અટકી જાય છે લખતા લખતા. તમને નવાઈ એ જાણી ને લાગશે કે આખી નગર હવેલીમાં એક પણ કાયમી ખેડૂત નથી અને કાયમી ખેડવાલાયક જમીન ક્યાય નથી. અહી જન્મેલા તમામ લોકોને આદિવાસી કહેવડાવવું ગમે છે. ગામના સરપંચોની જીહજૂરી કરવી ગમે છે. કોઈને બોલવાનો અધિકાર નથી. શિક્ષણનું સ્તર જેને સ્તર જ ના કહેવાય એ હદે કથળેલું છે. આઠમા ને નવમા ધોરણમાં ભણતા બાળકો મોઘી બાઈકો લઈને શાળાએ જાય છે ને શાળાના સમય દરમ્યાન રસ્તાઓ પર રખડ્યા કરે છે. આટલીજ ઉમરથી વળી એ છોકરાઓ દારૂની લતે પણ ચઢી જાય છે. ઓછા ટેક્ષ ના કારણે અહી બહોળી સંખ્યામાં કંપનીઓ આવી છે પણ લેબર અને સ્વીપર કરતા મોટા હોદ્દા પર કોઈ જ સ્થાનિક વ્યક્તિ નથી. કેટલીક બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓને છોડી દરેક કંપનીએ હપ્તાખોરીનો ભોગ બનેલી છે. આ હપ્તો સરપંચે નક્કી કરેલા વ્યક્તિઓ ઉઘરાવી લાવે અથવા તો નક્કી કરેક તારીખે નક્કી કરેક વ્યક્તિને ચોક્કસ સ્થળે પહોચાડવામાં આવે. કંપની એનો માલ તો વેચી શકે છે પણ અમુક સ્થાનિક વ્યક્તિઓને પૂછ્યા વગર એનો આડ્માલ [સ્ક્રેપ] નથી વેચી શકતી. વળી કેટલાક સ્થાનિકોએ આવી શરતો સાથે કંપનીઓને પોતાના કારખાના નાખવા માટે વેચાતી જમીન આપી છે અને આ બધાને એમનો અધિકાર બતાવે છે. છેક ઉપર સુધી લીલી નોટોની હવા જતી હોઈ આનો કોઇ પણ સ્તરે વિરોધ થતો નથી.

નગર હવેલીની સૌથી કાળી બાજુ એ છે કે અહીના રાજકારણીઓએ સ્થાનિક લોકો ભણે નહિ એની પુરેપુરી તકેદારી રાખી છે. કારણ કે ભણેલા માણસને કદાચ આજુ બાજુ થઇ રહેલા વિકાસ વિશે મોડી ખબર પડે પણ પોતાની સાથે થઇ રહેલા અન્યાયની તરત ખબર પડી જતી હોય છે. લગભગ એકાદ વર્ષ પહેલા અહીના ખાનવેલ પરીક્ષા કેન્દ્રનું પરિણામ શૂન્ય આવ્યું હતું. શહેરના નામે એકજ સેલવાસ હોવા છતાં સફાઈના જે બણગા હાંકવામાં આવે છે એની સામે પ્રશ્નાર્થ ચિન્હ લાગી જાય એવી સ્વચ્છતા છે. શહેરના એક માત્ર હાઇવે ચાર રસ્તા ઉપર તો સરકારી સફેદ વસ્ત્રોમાં ભ્રષ્ટાચારે જાણે માઝા મૂકી છે. હેલ્મેટ, હેડલાઈટ, સાઈડ લાઈટ, લાયસન્સ ને એવા તો કેટલાય બહાના. મોટા ભાગના માણસો ધંધે કે ઓફીસ જવાનું મોડું થતું હોઈ ૫૦-૧૦૦ રૂપિયામાં તોડ કરી ને આગળ વધી જાય છે. બસ ઉઘાડી લુંટ ચાલે છે.

જેમ પહેલા જણાવ્યું એમ કોઈ કાયમી ખેડૂત નથી અને એટલે ફળો અને શાકભાજી બધુજ મોટાભાગે નાસિકથી આવે છે અને એ પણ કેટલાક ગણ્યા ગાંઠ્યા જથ્થાબંધ વેપારીઓનેજ પરવડતું હોવાના કારણે શાકભાજીના ભાવ લગભગ દરેક વખતે બમણા કે ત્રણ ગણા હોય છે. સરકાર તરફથી બધીજ સગવડો મળેલી હોવા છતાં અણઘડ પ્રશાશનીક વહીવટના લીધે લાઈબ્રેરી, જીમ્નેશીયમ જેવી સેવાઓનો ઉપયોગ ખુબજ નહીવત થઇ રહ્યો છે. મને પોતાને અનુભવ છે. હું સતત ૧૦ દિવસ સુધી રોજ સવારે ૬ થી ૭ ના સમય દરમ્યાન અલગ અલગ સમયે જીમ્નેશીયમમાં નામ નોંધાવવા માટે ગયો પણ એક પણ વખત મને જીમ્નેશીયમના ઇન્ચાર્જ સાહેબ મળ્યા જ નહિ. એની સામે ખાનગી જીમ્નેશીયમ સવારે ૫ વાગ્યા થી જ ચાલુ થઇ જાય છે. ત્યાં ટ્રેનર પણ મળે છે. સારા અને આધુનિક મશીનો પણ છે. આતો મેં જાતે પોતાના માટે અનુભવેલી વાતો લખી પણ એટલાથી જ મારું દિલ એટલું દુખ્યું કે મને અહીના શાશકો અને અધિકારીઓ ઉપર ધ્રુણા થઇ આવી. ખુબ લાંબા સમય પછી હું ફરીથી લખવાનો સમય કાઢી શક્યો એનો અફસોસ છે.

જયારે મેં નગર હવેલી વિશે લખવાનું વિચાર્યું હતું ત્યારે મને દિલ માં ખુબજ આક્રોશ હતો અને દરેક બાબતે ઘણુંજ લખવાનું મન હતું પણ આ દરમ્યાનમાં થયેલા વધારે અનુભવોએ મને એ સત્યથી વાકેફ કરાવ્યો કે જયારે અહી બધાનેજ આ સર્વ સ્વીકૃત છે ત્યારે જ્યાં સુધી અહીનો ધરતીપુત્ર નહિ જાગે ત્યાં સુધી કદાચ નગર હવેલીમાં કોઈ પણ પ્રકારની સમસ્યા હશે તો પણ એ દેખાશે નહિ અને એનો ઉકેલ તો નહીજ આવે.

*** નયનરમ્ય નગર હવેલીની તસ્વીરો મુકવા માટેના સુચનો આવ્યા હતા પણ સમયના અભાવે નથી મૂકી શક્યો. ફરી કોઈક વખત નયનરમ્ય નગર હવેલીના નામે માત્ર નગર હવેલીની તસ્વીરો મુકીશ.

આભાર……

નગર હવેલીની રોકકળ [ભાગ-૧]

આજે વાત કરવી છે ભારતના એક ખુબસુરત પ્રદેશની,

કેન્દ્ર શાશિત પ્રદેશ દાદરા અને નગર હવેલી વિષે.

સામાન્ય માહિતી :

સ્થાન: ગુજરાતની દક્ષિણ દિશાએ ઔદ્યોગિક નગર વાપીથી ૨૫ કિલોમીટર પશ્ચિમેં

મુખ્ય મથક [પાટનગર] : સેલવાસ

જોડાયેલ રાજ્યો : ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર

ભૌગોલિક વિસ્તાર : ૪૯૧ ચોરસ કિલોમીટર

ગામોની સંખ્યા : ૭૩

વસ્તી : ૨.૨૦ લાખ [ ૨૦૦૧ ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે ]

જુના શાશકો : મરાઠા – પેશ્વા – મોઘલ – પોર્ટુગીઝ

આઝાદી : ૨જી ઓગસ્ટ ૧૯૫૪

સ્વતંત્ર કેદ્ર શાશિત શાસન વર્ષ : ૧૯૬૧

આ સિવાય જમીનનો ૪૦% ભાગ જંગલથી ઘેરાયેલ છે અને મુખ્ય વસ્તી આદિવાસી છે જેમાં જુદી જુદી કોમનો સમાવેશ થાય છે. આ ખુબ સુરત પ્રદેશમાં ડીયર પાર્ક એટલે કે હરણનું અને  સિંહનું નાનકડું અભ્યારણ્ય [લાયન સફારીના નામે]  આવેલ છે. ભારતનો સૌ પ્રાથમ બોટિંગ સાથેનો બગીચો [દાદરા ગાર્ડન] અને પીપરીયા તથા સેલવાસ ગાર્ડન જોવાલાયક છે. સંધ પ્રદેશ તથા અવિકસિત પ્રજા હોવાને કારણે ઔદ્યોગિક કર ધોરણો હળવા હોવાના કારણે ઉદ્યોગોનો સારો એવો વિકાસ થયો છે અને આખા ભારતની પચરંગી વસ્તી અહી સારા પ્રમાણમાં જોવા મળે છે, તેઓ અહી ધામધૂમથી પોત પોતાના તહેવારો પણ ઉજવે છે. આ ઉપરાંત અહીની મુખ્ય નદી દમણગંગા અને એના પર મધુબન ડેમ પણ છે.

સમયના અભાવે આજ પૂરતું અહી થોભું છું… હવે પછી જોઈશું હજી વધારે જાહોજલાલી, દુષણ, સુખ, દુઃખ, શિક્ષણ, રોજગાર અને રાજકારણ વિષે જોઈશું…

હાલ પુરતું

જય શ્રી કૃષ્ણ…..

મા બાપ

અમારા નાની ગં. સ્વ. કેસરબેન શંકરલાલ પંડ્યા, મોટી ઉમરે થોડા સંતોષ અને થોડા અજંપા સાથે એક વર્ષની માંદગીના અંતે સ્વધામ સિધાવ્યા.
આજે ઈ આત્માને અનંત અવકાશમાં સ્થાયી થયે ચાર દિવસ થયા.

એમની સ્મૃતિમાં બસ વધારે કંઈજ નૈ.

ભૂલો ભલે બીજું બધું, મા બાપને ભૂલશો નહિ
અગણિત છે ઉપકાર એના, એહ વિસરશો નહિ
પથ્થર પૂજ્યા પૃથ્વી તણા, ત્યારે દીઠું તમ મુખડું
એ પુનિત જનનાં કાળજાં, પથ્થર બની છુંદશો નહિ
કાઢી મુખેથી કોળીયા, મ્હોંમાં દઈ મોટા કર્યા
અમૃત તણાં દેનાર સામે, ઝેર ઉગળશો નહિ
લાખો લડાવ્યાં લાડ તમને, કોડ સૌ પુરા કર્યા
એ કોડના પુરનારના, આ કોડને ભૂલશો નહિ
લાખો કમાતા હો ભલે, મા બાપ જેથી ના ઠર્યા
એ લાખ નહિ પણ રાખ છે, એ માનવું ભૂલશો નહિ
સંતાનથી સેવા ચાહો, સંતાન છો સેવા કરો
જેવું કરો તેવું ભરો, એ ભાવના ભૂલશો નહિ
ભીને સૂઈ પોતે અને, સુકે સુવડાવ્યા આપને
એ અમીમય આંખને, ભૂલીને ભીંજવશો નહિ
પુષ્પો બિછાવ્યાં પ્રેમથી, જેણે તમારા રાહ પર
એ રાહબરના રાહ પર, કંટક કદી બનશો નહિ
ધન ખરચતાં મળશે બધું, માતા પિતા મળશે નહિ
પળ પળ પુનિત એ ચરણની, ચાહના ભૂલશો નહિ

**
રચયિતા : સંત શ્રી પુનીત મહારાજ
હકીકતમા નાનપણથી આ રચના મુખપાઠ હતી અને એના રચયિતાનું નામ ખબર ના હોવાના કારણે ઉલ્લેખ કરવાનો રહી ગયો હતો.
વિનય ભાઈએ ધ્યાન દોર્યું અને આજે ૨૫.૦૨.૨૦૧૦ ના દિવસે સુધારો કરી દીધો છે.

ગુજરાતી ભાષાશિક્ષણ માટે બ્રિટનની મહારાણીનો ખિતાબ !

ગુજરાતીઓને ગુજરાતી થવા પર અભિમાન થાય એવો એક લેખ આદરણીય શ્રી કુમારપાળ દેસાઈ સાહેબે ૨૩ જાન્યુઆરી ૨૦૧૦ના ગુજરાત સમાચાર એમના લેખ પારીજાતનો પરિસંવાદમાં લખ્યું છે. ગુજરાતી ભાષા ના વિદેશ માં થઇ રહેલા પ્રચાર,પ્રસાર અને એના માટે પરસેવો પાડી રહેલા તમામ મહાત્માઓ નો દિલ થી આભાર.

સૌજન્ય :
૦૧.પ્રથમ રચયિતા : ડૉ. જગદીશ દવે.
પ્રકાશક : ગુજરાતી લેક્સિકોન

૦૨. ગુજરાત સમાચાર
લેખક : શ્રી કુમારપાળ દેસાઈ

ગુજરાતી ભાષાશિક્ષણ માટે બ્રિટનની મહારાણીનો ખિતાબ !

જ્યાં જ્યાં વસે એક ગુજરાતી, ત્યાં ત્યાં સદાકાળ ગુજરાત.

ગુજરાતી પ્રજાના કંઠે વસી ગયેલી અને અહર્નિશ ગુંજી રહેલી કવિ ખબરદારની આ પંક્તિઓ કેટલી બધી સાર્થક લાગે છે કે જ્યારે આપણે એમ જાણીએ કે આજે દક્ષિણ આફ્રિકાના જોહાનિસબર્ગની બાજુમાં આવેલા લિનેશિયામાં શ્રી ભારત શારદામંદિરની ભવ્ય ઇમારત ધરાવતી શાળામાં મેઇન સ્ટ્રીમના બધા વિષયોની સાથોસાથ દરેક વર્ગમાં શ્વેત, અશ્વેત અને ઘઉંવર્ણા તમામ વિદ્યાર્થીઓને ગુજરાતી શીખવવામાં આવે છે અને સહુ વિદ્યાર્થીઓ આનંદભેર અભ્યાસ કરતા હોય છે.એના મુખ્ય શિક્ષિકા ભગવતીબહેને ગુજરાતી વિષયનો અભ્યાસક્રમ તૈયાર કર્યો છે અને ત્યાંના ગુજરાતીઓનો પોતાની માતૃભાષા માટેનો પ્રેમ જોઈ અંતર ગદ્ગદિત થઈ જાય તેવું છે.

સિંગાપોરમાં તો દર શનિ-રવિવારે વિદ્યાર્થીઓથી ઉભરાતા ગુજરાતીના વર્ગો પ્રત્યક્ષ નિહાળ્યા છે અને ત્યારે છેલ્લા પચાસ વર્ષથી ચાલતી આ શાળામાં આજે બસો વિદ્યાર્થીઓ ગુજરાતી વિષયનો અભ્યાસ કરી રહ્યા છે.દક્ષિણ આફ્રિકાના ડરબન શહેરમાં પ્રો. ઉષાબેન દેસાઈ હિંદુ સંસ્કૃતિ કેન્દ્ર દ્વારા ડરબનની શાળાઓના વિદ્યાર્થીઓને ગુજરાતી શીખવે છે, તો પોર્ટુગલના લિસ્બન શહેરના હિન્દુ મંદિરમાં ગુજરાતી ભાષાની શાળા ચાલે છે, વળી ન્યૂયોર્કમાં સ્વામીનારાયણ મંદિર દ્વારા અને લૉસ એન્જેલિસના જૈન સેન્ટરમાં ગુજરાતી ભાષા શિક્ષણના વર્ગો લેવાય છે. બધે જ પોતાના બાળકોને હોંશે હોંશે શાળામાં મૂકવા આવતા ગુજરાતી વાલીઓ જોવા મળે છે.

આ દેશોમાં ગુજરાતી ભાષા શિક્ષણના ભેખધારી ડો. જગદીશ દવેએ ગુજરાતી ભાષાને વિદશની ધરતી પર જીવંત રાખવા માટે મહાપુરુષાર્થ કર્યો છે. રોમ યુનિવર્સિટીમાં છ દિવસમાં જ ગુજરાતી લિપિ શીખીને પાઠ વાંચી બતાવનારા ઇટાલીયન વિદ્યાર્થીઓ અમને યાદ રહી ગયા છે. તો લંડનમાં રાત્રે સાડા અગિયાર વાગે ફોન કરી અનુસ્વાર અંગે ચર્ચા કરનાર શિક્ષક બિપિન પટેલ પણ મળે છે.

પૂર્વ આફ્રિકાના બેનોની ગામમાં એકવાર ગુજરાતી ભાષીઓની જાહેરસભા યોજાઈ. આમાં ત્યાંના અગ્રણી ગુજરાતી ડો. હીરાકુટુંબ સંચાલિત વર્ગમાં પહેલા વીસ શિક્ષકોને એમણે ભાષાશિક્ષણની તાલીમ આપી. એ પછી વાલીઓએ આવીને કહ્યું કે અમે બપોરે વ્યવસાયમાં રોકાયેલા હોવાથી આ તાલીમવર્ગોમાં હાજર રહી શકીએ તેમ નથી. આથી પ્રો. જગદીશ દવેએ રાત્રે આઠ વાગે એ જ સ્થળે વાલીઓ માટેના વર્ગો રાખ્યા. વાલીઓને પણ વર્ગકામ (હોમવર્ક) આપવામાં આવતું અને તેઓ નિયમિત રીતે જેટલા દિવસ શિક્ષકોના તાલીમવર્ગો ચાલ્યા એટલા દિવસ રાત્રે અભ્યાસ માટે આવવા લાગ્યા. ગુજરાતી ભાષાપ્રેમી જગદીશ દવે દુનિયાભરમાં જ્યાં જાય, ત્યાં ગુરુદક્ષિણામાં એક જ માગણી કરે છે અને તે છે ‘ઇચ વન, ટીચ વન’ એટલે તમે જે ગુજરાતી ભાષા શીખ્યા છો, તે અન્ય કોઈ એકને શીખવજો. આ મારી ગુરુદક્ષિણા. આજે પણ પૂર્વ આફ્રિકાના ડૉ. હીરાના માતુશ્રી આ ગુરુને પત્ર લખતાં કહે છે, ”હવે અમે બીજા વાલીઓને પણ ગુજરાતી ભાષા શીખવીએ છીએ. તમે અમને જે આપ્યું છે, તે અમારે ઉગાડવું જોઈએ.”

બ્રિટનમાં બીજી પેઢીના લોકો આર્થિક અને અન્ય રીતે સ્થિર થવા માગતા હતા, ત્યારે એમણે અંગ્રેજીમાં કૌશલ્ય આવે તે માટે શાળામાં ગુજરાતી ભાષામાં નહીં બોલવાનો આગ્રહ રાખ્યો. આવા બ્રિટનમાં ૧૯૬૩માં લિસ્ટર શહેરમાં ઇન્ડિયા લીગ દ્વારા ચાર્નવૂડ પ્રાયમરી સ્કૂલમાં નિવૃત્ત અઘ્યાપક જગદીશ દવેએ ગુજરાતી શિક્ષણ આપવાનો પ્રારંભ કર્યો. વીસેક વિદ્યાર્થીઓથી શરૂ થયેલી આ સંસ્થા આજે તો વટવૃક્ષ બની ગઈ છે. આજે બ્રિટનમાં નાની મોટી થઈને પાંચસો જેટલી શાળા કે સંસ્થામાં શનિ- રવિવારે ગુજરાતી ભાષા શીખવવામાં આવે છે. આમાં જ્ઞાતિ સંસ્થાઓ અને ધાર્મિક સંસ્થાઓ પણ મહત્ત્વનું યોગદાન આપે છે. બ્રિટનમાં વિપુલ કલ્યાણી અને વિનોદ કપાસી જેવા પણ આગવું યોગદાન કરે છે. મહત્ત્વની ઘટના એ છે કે ગુજરાતી ભાષાશિક્ષણના કાર્ય માટે પ્રો. જગદીશ દવેને બ્રિટનની મહારાણીએ એમ.બી.ઇ.ના ખિતાબથી નવાજ્યા છે.
આજે જગદીશ દવે પાસેથી ગુજરાતી ભાષા શિક્ષણની તાલીમ પામેલા ૨૦૦૦થી વઘુ શિક્ષકો વિદેશોમાં ગુજરાતી ભાષાનું શિક્ષણ આપી રહ્યા છે. એમણે અમેરિકા, બ્રિટન કે આફ્રિકા તો બરાબર પરંતુ પોર્ટુગાલ, મલેશિયા, શારજાહ અને ઇટાલીમાંપણ ગુજરાતી ભાષાના તાલીમ વર્ગો લીધા છે. દરેક સ્થળે ચંદરયા ફાઉન્ડેશન દ્વારા એમના પ્રવાસની વ્યવસ્થા થાય છે. એ સિવાય શીખવાની કોઈ ફી નહીં અને પુરસ્કારની કોઈ વાત નહીં.
વિદેશમાં જુદા જુદા કારણોસર વ્યક્તિઓ ગુજરાતી ભાષા શીખવા આવતી હોય છે. કોઈની ઇચ્છા દુભાષિયા બનવાની હોય તેથી એને ગુજરાતી ભાષા શીખવી હોય છે, કોઈનો લગ્નસંબંધ ગુજરાતી વ્યક્તિ સાથે જોડાતો હોય તો એ ગુજરાતી ભાષા અને સંસ્કૃતિ શીખવા પ્રયત્ન કરે છે, કોઈ ગુજરાતનો પ્રવાસ ખેડવા માંગતું હોય એટલે ગુજરાતી ભાષાનો અભ્યાસ કરે છે. ‘ગાંધી’ ફિલ્મથી પ્રભાવિત થયેલા કેટલાક અમેરિકનોએ એ જાણ્યું કે મહાત્મા ગાંધીજીએ એમની આત્મકથા ‘સત્યના પ્રયોગો’ ગુજરાતી ભાષામાં લખી અને એ કૃતિ અનુવાદકો દ્વારા બીજી ભાષાઓમાં અનુવાદિત થઈ. આથી મૂળકૃતિનો આસ્વાદ લેવા પણ ગુજરાતી શીખવા આવતા અમેરિકનો જોવા મળે છે.
મહાત્મા ગાંધીજીનું સ્મરણ થતાં એક બીજી વાત પણ યાદ આવે છે. પ્રો. જગદીશ દવે નિશાળમાં અભ્યાસ કરતા હતા ત્યારે એકવાર ગાંધીજીની પ્રાર્થનાસભામાં ગયા હતા. પ્રાર્થનાસભા પૂરી થયા પછી એમણે પોતાની હસ્તાક્ષરપોથીમાં ગાંધીજીના હસ્તાક્ષર માગ્યા. ગાંધીજીએ કહ્યું, ‘તારે હરિજનફાળામાં કંઈક આપવું પડશે, તો હસ્તાક્ષર મળે.’
જગદીશભાઈએ કહ્યું, ‘હું ભણું છું. વિદ્યાર્થી છું.’
‘શું ભણે છે ?’
જગદીશભાઈએ કહ્યું, ‘ગુજરાતી.’
‘ભલે, ગુજરાતી ભણજે અને ભણાવજે.’ એમ કહીને મહાત્મા ગાંધીજીએ એમની હસ્તાક્ષરપોથીમાં ‘મો. ક. ગાંધીના આશીર્વાદ’ એવી સહી કરી આપી.
વિભૂતિઓ આશીર્વાદ તો અનેકને આપે છે, પણ એને આચરણથી સાકાર કરનારા અને એને માટે જીવન સમર્પણ કરનારા જગદીશભાઈ જેવા વિરલા જ હોય છે. આ જગદીશભાઈને મુંબઈની કલાગૂર્જરી સંસ્થાએ એમની માતૃભાષા માટેની વૈશ્વિક પ્રવૃત્તિને કારણે શ્રી સી. જે. શાહની રાહબરી હેઠળ શ્રી હેમચંદ્રાચાર્ય સુવર્ણચંદ્રક એનાયત કર્યો, ત્યારે ગુજરાતી ભાષા માટે ૧૯૫૦થી ૨૦૦૯ સુધી કરેલા એમના વિરાટ કાર્યની સહુને ઝાંખી થઈ.
એમણે વિદેશીઓ માટે સરળ બને તેવી ગુજરાતી કક્કો શીખવાની નવી પદ્ધતિ શોધી કાઢી. જેમાં પહેલા અંગ્રેજી ‘એસ’ બતાવે અને કહે કે અંગ્રેજી ‘એસ’ એટલે ગુજરાતી ‘ડ’. એમાં વચ્ચે લીટી કરો એટલે થાય ‘ક’. આવી રીતે એમણે મૂળાક્ષર શીખવાની એક વિશિષ્ટ પદ્ધતિ શોધી કાઢી. અંગ્રેજી દ્વારા ગુજરાતી પાઠો શીખવાનું ‘લર્ન ગુજરાતી’ દ્વારા આયોજન કર્યું. દ્વિભાષી શબ્દકોશ તૈયાર કર્યો. વિદેશના બાળકો માટે બોલચાલનું ગુજરાતી શીખવાનું કામ શરૂ કર્યું. ૧૨થી વઘુ ગુજરાતી ભાષા શિક્ષણના પુસ્તકો લખ્યાં અને એ રીતે ભારતમાં અનુસ્નાતક કેન્દ્રના અઘ્યક્ષ અને આચાર્ય રહીને લંડન યુનિવર્સિટીના સુવાસ લેંગ્વેજ સેન્ટરના અઘ્યાપક તરીકે નિવૃત્ત થયા પછી જગદીશ દવેએ વિશ્વભરમાં માતૃભાષાની વિદ્યાયાત્રાનો પ્રારંભ કર્યો અને આજે એંસી વર્ષે પણ દુનિયાભરમાં ધૂમીને અંતરની ઉલટથી ગુજરાતી ભાષાનું શિક્ષણ આપે છે.

વિમેશ અરવિંદભાઈ પંડ્યા
સેલવાસ [ પાંડરવાડા]
૨૮.૦૧.૨૦૧૦